№4-лекция тақырыбы: Қазақ фольклорының даму кезеңдері (1 сағат. 4-аптада).

           Сабақтың мақсаты: 
-	магистранттың қазақ фольклорының даму кезеңдерін анықтай білуіне;
-	қазақ фольклорындағы даму кезеңдерінің ерекшелктерін ажыратуына;
-	қазақ фольклорындағы даму кезеңдерінің қалыптасу себептерін таба білуіне,
-	даму кезеңдерінің маңыздылығын дәлелдей білуіне үйрету.

           Сабақтың нәтижесі:
-	магистрант қазақ фольклорының даму кезеңдерін анықтай отырып, оларды өз ерекшелігіне қарай нақтылай, түсіндіре, мысалдар келтіре, талдай, талқылай алатын болады.
 
	Қазақтың белгілі мифтанушысы Серікбол Қондыбаев қазақ фольклорының даму кезеңдерін мынандай топқа бөледі: 
	Бірінші және екінші кезеңдер, ілкі заман кезеңі, яғни «гиперборейлік кезең» деп аталады. Өмір сүрген уақыты белгісіз, ең әрі дегенде бүгінгі күннен бастап кері есептеулер жүргізгенде 16-18 (18-23) мың жыл бұрынғы уақыттан бастап, ең бері дегенде 9-11 (11-13) мың жыл бұрынғы уақыттарды қамтиды. Бұл – соңғы мұз басу дәуірінің соңғы сәті немесе мұз басу дәуірінің аяқталып, мұз басудан кейінгі, яғни бүгінгі дәуірдің (голоцен) басталу уақыты. Тарих ғылымында бұл кезеңдерді талеолиттен неолитке ауысар өтпелі кезең (мезолит) деп те атайды. 
	Үшінші кезең – гиперборейліктен кейінгі немесе тете-гиперборейлік (неолиттік), бастапқы дей-түркілік дәуір. Бұл – неолит, яғни жаңа тас ғасырының заманы. 
	Төртінші кезең – соңғы (көшпелілік) дей-түркі дәуірі. Бұл – салыстырмалы түрде екі бөлек дей-түркілік мифтік дәстүрдің сақталу заманы, темір ғасыры (орташа уақыттық көрсеткішпен алғанда – б.з.д. 1 мыңжылдық).    	
	Бесінші кезең – Ұрым дәуірі. Бұл – шамамен алғанда б.з.д. 1-5 ғасырлары. Шығыс далалардағы хуннулар қоғамының дағдарысқа ұшырап, ойран болуына байланысты олардың қытайланбаған, Қытайға бағынбаған бөліктері Алтай мен Тарбағатай арқылы орта далаға – қазақ жеріне өтуге мәжбүр болды. 
	Алтыншы кезең – «ресми» түркі дәуірі. Бұл – реалды, яғни белгілі түркі заманы (б.з.д. 6-14 ғасырлар). 
	Жетінші кезең – Есен-қазақ. Қазақы заман. Бұл – нақты қазақ халқының қалптасу, өмір сүру заманы, яғни 15-16 ғасырлардан бергі соңғы 400-500 жылдық уақыт.

Тақырыпқа байланысты сұрақтар:

1.	Фольклордағы даму кезеңдері туралы не білесіз?
2.	Қазақ фольклордағы даму кезеңдері жайында не білесіз?
3.	Қазақ фольклорындағы даму кезеңдері нешеге бөлінеді!
4.	Қазақ фольклорының 1-ші және 2-ші кезеңдері туралы не білесіз?
5.	3-ші кезеңді сөз ете отырып, мысалдар келтіріңіз!
6.	4-ші кезеңге байланысты тұжырымдар туралы не білесіз?
7.	5-ші кезеңдегі даму сатыларын атаңыз!
8.	6-шы кезең белгілерін қазақ әдебиетінде көруге бола ма?
9.	7-ші кезеңнің қазақ фольклорына қандай әсері болды?
10.	Қазақ фольклордағы даму кезеңдері жайындағы қазақ ғалымдарының пікірі қандай?

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:
1. Қондыбай С. Толық шығармалар жинағы. 1-том. Қазақ мифологиясына кіріспе. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2008. 
2. Ісләмжанұлы Кенжехан (Матыжанов). Қазақтың отбасы фольклоры. Монография. – Алматы: Арыс, 2007.
3. Мыңжанұлы Н. Қазақтың мифтік аңыздары. – Алматы: Дәуір, 2002.
4. Тойшанұлы А. Түрік-моңғол мифологиясы: Монография. – Алматы: «Баспалар Үйі», 2009.
5. Қасқабасов С. Таңдамалы. Т.2. Мифология. Фольклор. Әдебиет – Алматы: 2014.
6. Қасқабасов С. Ойөріс (Фольклор туралы). – Астана: Астана полиграфия, 2009.
7. Бабалар сөзі. Жүзтомдық. – Астана: «Фолиант», 2011. T.8. – Қазақ мифтері.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:
            
1. http://www.infoliolib.l/info/.
         2. http://www.openj-gate.org /.
         3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.